لرزش سقف عرشه فولادی بعد از بتن ریزی معمولا نشانه ای است که باید جدی گرفته شود، زیرا عملکرد نهایی این نوع سقف به همکاری صحیح ورق فولادی، بتن، گل میخ ها و تیرهای سازه وابسته است. اگر سختی خمشی سقف کمتر از مقدار مورد انتظار باشد، اتصال برشی به درستی عمل نکند یا دهانه و فاصله تیرهای فرعی با مشخصات ورق هماهنگ نباشد، احتمال ایجاد ارتعاش محسوس افزایش پیدا می کند. در مقاله فعلی نیز کاهش سختی دینامیکی، ضعف اتصال برشی و دهانه نامناسب به عنوان مهم ترین دلایل لرزش مطرح شده اند.
برای بررسی صحیح این مشکل، فقط مشاهده لرزش کافی نیست. ابتدا باید مشخص شود علت اصلی از طراحی، اجرا، کیفیت اتصال گل میخ، ضخامت بتن، نوع ورق یا فاصله تیرها ناشی شده است. پس از تشخیص علت می توان درباره روش اصلاح تصمیم گرفت و از اقداماتی مانند افزایش بدون محاسبه ضخامت بتن که ممکن است بار مرده را بیشتر کند، پرهیز کرد.

چرا سقف عرشه فولادی بعد از بتنریزی میلرزد؟
لحظهای که بتنریزی تمام میشود و تیم اجرایی بعد از اجرای سقف عرشه فولادی روی سقف راه میرود، اگر زیر پایتان ارتعاشی محسوس حس کنید، یعنی یک جای کار میلنگد. این لرزش فقط یک حس ناخوشایند نیست؛ علامت هشداردهندهای است که اگر نادیده گرفته شود، هزینههای سرسامآور اصلاحی در مراحل بعدی به پروژه تحمیل میکند.
در این مطلب تخصصی از بایرایرانیان مرجع تخصصی عرشه فولادی، بدون پرداختن به تئوریهای بیفایده دانشگاهی، دقیقا توضیح داده میشود که چرا این پدیده رخ میدهد، کدام خطاهای اجرایی و طراحی مسبب آن هستند، و چطور میشود پیش از آنکه کار به تخریب و دوبارهکاری بکشد، جلوی فاجعه را گرفت.
علت اصلی لرزش سقف عرشه فولادی بعد از بتن ریزی چیست؟
سقف عرشه فولادی یک سیستم مرکب است. یعنی ورق فولادی و بتن قرار است مثل یک جسم واحد رفتار کنند. اما واقعیت پروژهها چیز دیگری است. بارها دیده شده که تیم اجرایی سقف عرشه فولادی، ورق را صرفاً به چشم قالبی برای بتن میبیند و تمام. نتیجه؟ بتن که سخت میشود، سقف زیر پا زنده حس میشود و لرزش آن تا طبقات پایین هم منتقل میشود.
علت فنی ماجرا ساده است: فرکانس طبیعی سقف با فرکانس گامهای انسان همپوشانی پیدا کرده. حالا چرا این اتفاق میافتد؟ سه دلیل عمده دارد:
- سختی خمشی سقف کمتر از مقداری است که در محاسبات فرض شده.
- عملکرد مرکب ورق و بتن بهطور کامل فعال نشده.
- جرم دال برای میرایی ارتعاشات کافی نیست.
در ادامه، هر کدام از این موارد را موشکافی میکنیم، اما اول باید تکلیف یک بحث اساسی را روشن کرد.

لرزش سقف عرشه فولادی به طراحی مربوط است یا اجرای اشتباه؟
سوالی که در هر جلسهی عیبیابی پروژه مطرح میشود. پاسخ کوتاه: هر دو، اما سهم اجرا سنگینتر است. دفتر فنی ممکن است محاسبات را درست انجام داده باشد، ولی اگر گلمیخها سر جای خودشان جوش نخورده باشند، یا بتنریزی در یک مرحله و بدون کنترل ضخامت انجام شود، طراحی هر چقدر هم دقیق، به درد نمیخورد.
از آن طرف، طراحیهایی دیده شده که فرکانس طبیعی کف اصلاً در آنها محاسبه نشده. مهندس طراح صرفاً بار مرده و زنده را چک کرده و از کنار رفتار دینامیکی سقف عبور کرده. این سقفها حتی اگر بیعیب اجرا شوند، باز هم زیر بار ترافیک انسانی خواهند لرزید.
تاثیر عملکرد ورق عرشه فولادی قبل و بعد از گیرش بتن بر لرزش سقف
برای درک لرزش، باید فهمید ورق عرشه در دو مقطع زمانی چه نقشی ایفا میکند. قبل از گیرش بتن، ورق یک قالب است. بار بتن تر را تحمل میکند و خم میشود. این خمشدگی اگر از حد مجاز فراتر برود، ضخامت بتن تغییر میکند و سطح نهایی دال ناهموار میشود. اما مشکل اصلی بعد از سختشدن بتن شروع میشود.
بعد از گیرش، دو سناریو ممکن است:
سناریوی اول: ورق فقط قالب مانده. یعنی گلمیخها درست جوش نخوردهاند، یا تعدادشان کم است، یا بتن و ورق به قدر کافی درگیر نشدهاند. در این حالت، ورق هیچ نقشی در باربری کششی دال ندارد. سختی سقف عملاً نصف چیزی است که انتظار میرفت. لرزش در این حالت اجتنابناپذیر است.
سناریوی دوم: ورق به المان کششی دال تبدیل شده. یعنی اتصال برشی کامل است، ورق و بتن با هم کار میکنند، و لنگر اینرسی مقطع مرکب بالا رفته. نتیجه؟ فرکانس طبیعی سقف افزایش مییابد و از محدودهی بحرانی فاصله میگیرد.
جدول زیر تفاوت این دو سناریو را در عمل نشان میدهد:
| شاخص | ورق بهعنوان قالب ماندگار | ورق بهعنوان المان کششی مرکب |
|---|---|---|
| مشارکت در باربری | فقط تا زمان گیرش بتن | دائمی، در کل عمر سازه |
| سختی خمشی دال | پایین، وابسته به بتن تنها | بالا، عملکرد مرکب کامل |
| فرکانس طبیعی (تخمینی) | ۲.۵ تا ۳.۵ هرتز (محدوده بحرانی) | ۵ تا ۸ هرتز (محدوده امن) |
| ریسک لرزش محسوس | زیاد | حداقل |
| هزینه اصلاح پس از اجرا | بالا (تقویت تیرها، افزودن جرم) | تقریباً صفر |
| نیاز به گلمیخ | وجود دارد اما عملکردی نیست | بحرانی، با کنترل کیفیت دقیق |
این جدول نشان میدهد که انتخاب مسیر دوم، نه یک گزینه لوکس، که یک ضرورت اقتصادی است. هزینهی اجرای صحیح گلمیخها و تأمین اتصال برشی کامل، کسری از هزینهی تقویت سقفی است که بعد از بهرهبرداری شروع به لرزیدن کرده.
چرا بعضی سقف های عرشه فولادی بعد از بتن ریزی می لرزند و بعضی نمی لرزند؟
پاسخ در یک کلمه: فرکانس. اگر فرکانس طبیعی سقف زیر ۴ هرتز باشد، پای انسان که با فرکانس ۱.۶ تا ۲.۴ هرتز قدم برمیدارد، میتواند آن را تحریک کند. حالا تصور کنید ده نفر همزمان در یک اتاق راه بروند. پدیدهی تشدید رخ میدهد و لرزش تقویت میشود.
سقفی که آرام میماند، یکی از این ویژگیها را دارد: یا دهانهاش کوتاه است، یا تیرهای فرعی با فاصلهی کم اجرا شده، یا ضخامت بتن بالاتر از حداقل آییننامهای است، یا اتصال برشی بینقص است. در واقع آرامش سقف، پاداش دقت در طراحی و وسواس در اجراست.
اشتباهات اجرایی که باعث لرزش سقف عرشه فولادی می شوند
باور غلطی در برخی کارگاهها رایج است: اگر سقف لرزید، ضخامت بتن را بیشتر میکنیم. این راهکار به ظاهر منطقی، در عمل مصیبت به بار میآورد. اضافه کردن بتن بدون محاسبهی مجدد تیرها، یعنی افزایش بار مرده. تیری که برای دال ۱۰ سانتیمتری طراحی شده، اگر ۱۵ سانتیمتر بتن روی آن بریزید، دچار تغییرشکل اضافی میشود. نتیجه؟ لرزش نه تنها کم نمیشود، که ممکن است بدتر هم بشود، چون سختی تیر در برابر جرم اضافه کم آورده.
این نسخهی ارزان همان چیزی است که پروژهها را به سمت شکست سوق میدهد.Trade-off ماجرا این است: جرم بیشتر، فرکانس را پایین میآورد، مگر آنکه سختی هم متناسب با آن افزایش یابد. بدون محاسبه، این کار مثل حدس زدن است و در مهندسی سازه، حدس زدن مساوی است با هدررفت بودجه مشتری.
بایرایرانیان در پروژههای متعدد نشان داده که تمرکز بر کیفیت مصالح و طراحی دقیق، تنها مسیر جلوگیری از هدررفت بودجه مشتری است. وقتی ورق استاندارد با گام و ضخامت محاسبهشده تأمین شود، نیازی به چارهجوییهای پس از اجرا باقی نمیماند.
نیاز به بررسی تخصصی دارید؟ اگر در پروژهتان با لرزش سقف عرشه فولادی مواجه شدهاید یا پیش از اجرا به دنبال اطمینان از طراحی هستید، کارشناسان فنی بایرایرانیان آمادهی بررسی رایگان مشخصات پروژهتان هستند. با یک تماس، پیش از آنکه هزینهی اصلاح چند برابر شود، مشکل را ریشهیابی کنید. برای مشاوره رایگان تماس بگیرید.
آیا لرزش سقف عرشه فولادی بعد از بتن ریزی خطرناک است؟
لرزش محسوس سقف عرشه فولادی بعد از بتن ریزی را نباید بدون بررسی نادیده گرفت. این لرزش می تواند نشان دهد سختی واقعی سقف کمتر از مقدار پیش بینی شده است یا عملکرد مرکب بین بتن، ورق و تیرها به طور کامل ایجاد نشده است. در چنین شرایطی، سقف ممکن است در برابر تحریک ناشی از راه رفتن افراد یا بارهای متحرک، نوسان بیشتری نشان دهد.
شدت اهمیت لرزش به علت ایجاد آن بستگی دارد. اگر مشکل فقط به رفتار دینامیکی و فرکانس طبیعی پایین مربوط باشد، موضوع بیشتر در حوزه عملکرد و آسایش بهره برداری قرار می گیرد، اما اگر همزمان نشانه هایی مانند ترک خوردگی بتن، ضعف اتصال گل میخ، تغییر شکل تیرها یا مغایرت اجرای سازه با نقشه وجود داشته باشد، بررسی تخصصی اهمیت بیشتری پیدا می کند.
یکی از نشانه های مهم، لرزش موضعی است. اگر فقط یک قسمت مشخص از سقف بیشتر از سایر بخش ها می لرزد، احتمال ضعف اتصال گل میخ یا تغییر شکل تیر فرعی در همان ناحیه بیشتر است. مقاله فعلی نیز برای چنین شرایطی، بررسی موضعی بتن و کنترل اتصالات را پیشنهاد می کند.
بنابراین، وجود لرزش به تنهایی برای قضاوت نهایی درباره ایمنی سقف کافی نیست، اما یک علامت هشدار است که باید علت آن توسط متخصص سازه بررسی شود. هرچه لرزش بیشتر، موضعی تر یا همراه با ترک و تغییر شکل باشد، اهمیت بررسی دقیق تر افزایش پیدا می کند.
چطور قبل از بتنریزی از لرزش جلوگیری کنیم؟
کنترل لرزش از دفتر فنی شروع میشود، نه از کارگاه. قبل از آنکه حتی یک ورق روی تیرها قرار بگیرد، باید پاسخ این سوالات روشن شده باشد:
- فرکانس طبیعی کف در چه محدودهای است؟
- آیا فاصلهی تیرهای فرعی با ضخامت ورق و بتن هماهنگ است؟
- تعداد و چیدمان گلمیخها بر اساس چه مبنایی تعیین شده؟
- دهانهی مؤثر تیرها چقدر است و آیا نیاز به تیر میانی وجود دارد؟
اگر این چکلیست قبل از سفارش مصالح تکمیل نشود، عملاً پروژه با چشم بسته وارد فاز اجرا شده. در ادامه، هر یک از متغیرهای بحرانی را جداگانه بررسی میکنیم.

ضخامت بتن چقدر باید باشد که سقف نلرزد؟
این سوال را مهندسان ناظر زیاد میپرسند. پاسخ عدد ثابتی نیست. ضخامت بتن باید با دهانه، فاصله تیرها، و ارتفاع گام ورق تناسب داشته باشد. ولی یک قاعدهی سرانگشتی وجود دارد: در سقفهای مرکب مسکونی و اداری، ضخامت کل دال (از روی گام ورق تا سطح تمامشده) نباید از ۱۰ سانتیمتر کمتر باشد. کمتر از این مقدار، جرم دال برای میرایی ارتعاشات کافی نخواهد بود.
در دهانههای بالای ۶ متر، ضخامت ۱۲ تا ۱۴ سانتیمتر توصیه میشود، مشروط بر آنکه تیرها برای این بار مرده طراحی شده باشند. ضخامت بیشتر، بدون افزایش سختی تیرها، فقط پول را دور ریخته.
نقش گلمیخ در کنترل لرزش – فراتر از یک اتصال ساده
گلمیخ را خیلیها صرفاً یک رابط بین ورق و بتن میبینند. اما در بحث لرزش، گلمیخ حکم پلی را دارد که سختی را از بتن به ورق و از ورق به تیر منتقل میکند. اگر این پل خراب باشد، مسیر انتقال نیرو قطع میشود.
چند خطای اجرایی رایج که مستقیماً لرزش سقف را تشدید میکند:
- جوش ناقص گلمیخ که در اثر تنظیم نبودن آمپراژ دستگاه یا سرعت بیش از حد جوشکاری رخ میدهد.
- کم بودن تعداد گلمیخها نسبت به نقشه (اتصال برشی ناقص).
- قرارگیری گلمیخ در محل نامناسب گام ورق، جایی که بتن کمترین ضخامت را دارد.
- رنگآمیزی ورق قبل از جوش گلمیخ که باعث کاهش چسبندگی جوش میشود.
در کارگاه، صدای جوش گلمیخ اگر با چشم کنترل نشود، گولزننده است. جوشی که ظاهراً تمیز به نظر برسد اما عمق نفوذ کافی نداشته باشد، زیر بار دینامیکی بعد از چند ماه شل میشود. نتیجه؟ سقفی که روز اول محکم بود، بعد از یک سال زیر پا شروع به لرزیدن میکند.
فواصل تیرهای فرعی و تأثیر آن بر لرزش سقف عرشه فولادی
هرچه فاصلهی تیرهای فرعی بیشتر شود، ورق فولادی باید بار را در دهانهی بزرگتری تحمل کند. خمشدگی ورق در این حالت افزایش مییابد و صلبیت کف پایین میآید. در ساختمانهایی که دهانهی تیر فرعی از ۲.۵ متر عبور میکند، حتی اگر ورق و بتن هم عالی اجرا شوند، باز هم لرزش بالقوه وجود دارد.
راهکار چیست؟ یا فاصله تیرها را کم کنید، یا ضخامت ورق را بالا ببرید. ورق با گام بلندتر (مثلاً ۷۵ میلیمتر به بالا) در این شرایط عملکرد بهتری دارد، چون ممان اینرسی بیشتری در جهت عمود بر گامها ایجاد میکند.

چگونه علت لرزش سقف عرشه فولادی را تشخیص دهیم؟
تشخیص علت لرزش سقف عرشه فولادی باید مرحله به مرحله انجام شود. اولین اقدام، بررسی رفتار دینامیکی سقف و اندازه گیری فرکانس طبیعی آن است. در مقاله فعلی پیشنهاد شده است که این بررسی با شتاب سنج انجام شود تا مشخص شود آیا سقف در محدوده فرکانسی حساس قرار دارد یا خیر.
پس از آن باید وضعیت بتن بررسی شود. ترک های ریز در اطراف محل گل میخ ها می توانند نشانه ای از ضعف اتصال برشی باشند. اگر گل میخ ها به درستی جوش نشده باشند یا تعداد آنها کمتر از مقدار طراحی باشد، ورق و بتن نمی توانند به شکل کامل با یکدیگر کار کنند و سختی سیستم کاهش پیدا می کند.
مرحله بعدی، کنترل نقشه های اجرایی و مقایسه آنها با وضعیت واقعی سازه است. فاصله تیرهای فرعی، ضخامت ورق، گام ورق، ضخامت بتن و محل قرارگیری گل میخ ها باید با نقشه طراحی مطابقت داشته باشند. افزایش فاصله تیرهای فرعی می تواند خم شدگی ورق را بیشتر و صلبیت سقف را کمتر کند.
همچنین ضخامت واقعی بتن باید کنترل شود. ضخامت کمتر از مقدار طراحی می تواند جرم و سختی مورد انتظار دال را کاهش دهد، در حالی که افزایش بدون محاسبه ضخامت بتن نیز می تواند بار مرده اضافی ایجاد کند. به همین دلیل، تشخیص مشکل باید بر اساس اندازه گیری و محاسبه انجام شود، نه فقط تجربه کارگاهی.
در نهایت، مجموعه نتایج باید کنار هم بررسی شوند. در بسیاری از پروژه ها علت لرزش فقط یک عامل نیست و ترکیبی از دهانه زیاد، فاصله نامناسب تیرها، اجرای ضعیف گل میخ و ضخامت نامناسب بتن می تواند باعث ایجاد مشکل شود.
چکلیست اجرایی برای جلوگیری از لرزش سقف عرشه فولادی
پیش از آنکه پروژه وارد فاز اجرا شود، این ۵ مرحله را به ترتیب طی کنید. اگر هر کدام از این موارد بلاتکلیف بماند، احتمال مواجهه با لرزش پس از بتنریزی وجود دارد:
- محاسبه فرکانس طبیعی کف: از طراح سازه بخواهید خروجی محاسبات فرکانس را ارائه دهد. عدد باید بالای ۵ هرتز برای کاربری مسکونی و اداری باشد. اگر این محاسبه انجام نشده، یعنی طراحی ناقص است.
- تطبیق فاصله تیرهای فرعی با نوع ورق: ورق انتخابی را بر اساس فاصله تیرهای فرعی چک کنید. تأمینکننده ورق باید جدول باربری مجاز را ارائه دهد. اگر ورق در دهانه موجود، خیز بیش از حد مجاز داشته باشد، لرزش در کمین است.
- کنترل کیفیت جوش گلمیخ: قبل از بتنریزی، حداقل ۳ درصد گلمیخها را با تست خمش ۳۰ درجه آزمایش کنید. جوشی که ترک بخورد یا بشکند، باید جایگزین شود. این تست را به بازدید چشمی اکتفا نکنید.
- بتنریزی با ضخامت کنترلشده: از شابلون یا نشانهگذاری ارتفاعی روی ورق استفاده کنید. ضخامت بتن در هیچ نقطهای نباید از مقدار طراحی کمتر شود. بتنریزی را در یک مرحله و با تراکم مناسب انجام دهید.
- عدم بارگذاری زودهنگام: تا زمانی که بتن به مقاومت ۷۰ درصدی نرسیده، از تردد غیرضروری و انباشت مصالح روی سقف جلوگیری کنید. بارگذاری زودهنگام، ریزترکهایی ایجاد میکند که بعدها در رفتار دینامیکی سقف خود را نشان میدهند.
اجرای همین ۵ مرحله، بدون نیاز به هزینه اضافی، ریسک لرزش را تا حدود ۸۰ درصد کاهش میدهد. مابقی به کیفیت مصالح و دقت در جزئیات برمیگردد که آن هم با انتخاب تأمینکننده معتبر حل میشود.

راهکارهای رفع لرزش سقف عرشه فولادی بعد از اجرا
بعد از اجرای سقف، انتخاب روش اصلاح باید بر اساس علت واقعی لرزش انجام شود. اضافه کردن بتن بدون بررسی سازه ای راه حل مناسبی برای همه پروژه ها نیست، زیرا افزایش جرم می تواند بار مرده سقف را بیشتر کند و در صورتی که سختی تیرها افزایش پیدا نکند، حتی شرایط نامطلوب تری ایجاد شود.
یکی از روش های اصلاح می تواند اضافه کردن تیر فرعی باشد. این اقدام باعث کاهش دهانه موثر و افزایش سختی سیستم می شود و در پروژه هایی که فاصله تیرهای فرعی زیاد است می تواند موثر باشد. با این حال، محل، ابعاد و نحوه اتصال تیر جدید باید بر اساس محاسبات سازه تعیین شود.
در شرایطی که مشکل از ضعف اتصال برشی ناشی شده باشد، وضعیت گل میخ ها و نحوه انتقال نیرو بین بتن، ورق و تیر باید بررسی شود. اگر اتصال مرکب به درستی ایجاد نشده باشد، اصلاح سیستم باید با نظر مهندس سازه انجام شود تا عملکرد مشترک اجزای سقف بهبود پیدا کند. اهمیت اتصال صحیح گل میخ در افزایش سختی سیستم در مقاله نیز به طور مفصل توضیح داده شده است.
در برخی پروژه ها استفاده از میراگرهای موضعی نیز می تواند به کاهش ارتعاش کمک کند. همچنین مقاله به گزینه هایی مانند افزایش جرم با محاسبه، نصب تیرهای فرعی اضافی و استفاده از میراگر اشاره کرده است. انتخاب میان این روش ها باید پس از اندازه گیری فرکانس، کنترل سازه و مشخص شدن علت اصلی انجام شود.
اگر لرزش همراه با ترک، تغییر شکل تیر یا ضعف جدی اتصال باشد، اجرای هر نوع اصلاح بدون بررسی سازه ای توصیه نمی شود. بهترین راهکار زمانی مشخص می شود که ابتدا علت به صورت دقیق شناسایی و سپس روش تقویت متناسب با همان علت انتخاب شود.
جمع بندی نهایی
لرزش سقف عرشه فولادی بعد از بتن ریزی معمولا نتیجه یک عامل واحد نیست و می تواند از ترکیب ضعف سختی، اجرای نامناسب گل میخ، فاصله زیاد تیرهای فرعی، ضخامت نامناسب بتن یا هماهنگ نبودن مشخصات ورق با دهانه ایجاد شود. به همین دلیل، اصلاح سقف باید از مرحله تشخیص شروع شود، نه از اجرای یک راهکار عمومی مانند اضافه کردن بتن.
اندازه گیری فرکانس طبیعی، بررسی ترک ها، کنترل گل میخ ها، تطبیق نقشه با اجرای واقعی و بررسی فاصله تیرهای فرعی از مهم ترین مراحل عیب یابی هستند. پس از مشخص شدن علت نیز می توان درباره اضافه کردن تیر فرعی، اصلاح اتصال، استفاده از میراگر یا سایر روش های تقویت تصمیم گرفت. اجرای صحیح از ابتدا همچنان موثرترین راه برای جلوگیری از هزینه های سنگین اصلاح پس از بهره برداری است.
سوالات متداول درباره علت های لرزش سقف عرشه فولادی
آیا نوع ورق عرشه (گام کوتاه یا بلند) در لرزش تأثیر دارد؟
بله، مستقیماً. ورق با گام بلندتر (۷۵ میلیمتر و بالاتر) ممان اینرسی بیشتری در جهت عرضی دارد و صلبیت کف قبل از گیرش بتن را افزایش میدهد. این یعنی تغییرشکل کمتر هنگام بتنریزی و سختی بیشتر بعد از سختشدن. برای دهانههای بالای ۳ متر، انتخاب گام کوتاه (۵۰ میلیمتر) بدون تقویت تیرهای فرعی، ریسک لرزش را بالا میبرد.
چرا بعضی سقفها فقط در یک نقطه میلرزند؟
وقتی لرزش فقط در یک ناحیه حس میشود، احتمالاً با یکی از این دو روبرو هستید: یا گلمیخها در آن ناحیه خوب جوش نخوردهاند، یا تیر فرعی زیر آن نقطه دچار تغییرشکل اولیه یا ضعف اجرایی است. بررسی موضعی با چکش اشمیت روی بتن و تست pull-out روی گلمیخ میتواند علت را فاش کند.
آیا میشود روی سقف لرزان پارتیشن کشید؟
پارتیشنبندی روی سقفی که فرکانس طبیعی پایینی دارد، اوضاع را بدتر میکند. دیوارهای سبک میتوانند جرم متمرکز ایجاد کنند و الگوی ارتعاش را تغییر دهند. اگر دیوارچینی اجتنابناپذیر است، باید دقیقاً روی تیرهای فرعی اجرا شود، نه وسط دهانهی دال.
