وزن مخصوص ورق گالوانیزه عرشه فولادی یکی از مهم ترین مشخصات فنی در طراحی، خرید و اجرای سقف عرشه فولادی است. این مقدار مستقیما به ضخامت ورق، چگالی فولاد، عرض اولیه ورق و عرض مفید پس از فرمینگ بستگی دارد و می تواند بر وزن مرده سقف، هزینه خرید ورق، حمل و نقل و کنترل کیفیت محصول تحویلی تاثیر بگذارد.
بسیاری از خریداران فقط ضخامت اسمی ورق را بررسی می کنند، در حالی که برای محاسبه دقیق وزن هر متر مربع ورق عرشه فولادی باید مشخصات پروفیل و عرض مفید آن نیز در نظر گرفته شود. برای مثال، وزن یک متر مربع ورق صاف ۱ میلی متری با وزن یک متر مربع مفید عرشه فولادی ۱ میلی متری یکسان نیست، زیرا در فرآیند رول فرمینگ عرض پوشش مفید ورق کاهش پیدا می کند.
در این مقاله نحوه محاسبه وزن مخصوص ورق گالوانیزه عرشه فولادی، وزن ورق های ۰.۸، ۰.۹، ۱ و ۱.۲۵ میلی متری، تاثیر فرمینگ و عرض مفید و روش محاسبه وزن کل سقف را بررسی می کنیم تا بتوانید پیش از خرید یا اجرای پروژه، برآورد دقیق تری از وزن مورد نیاز داشته باشید.
چگالی ورق گالوانیزه چقدر است؟
ورق گالوانیزه ورقی از فولاد نرم است که سطح آن با روکش روی (Zn) پوشانده می‌شود تا در برابر خوردگی، رطوبت و زنگ‌زدگی مقاوم گردد.
چگالی یا وزن مخصوص این نوع ورق به طور استاندارد برابر است با:
۸۷۵۰ کیلوگرم بر متر مکعب (kg/m³)
به‌عبارتی، هر مترمربع ورق گالوانیزه با ضخامت ۱ میلی‌متر حدود ۸.۷۵ کیلوگرم وزن دارد.
این عدد پایه تمام محاسبات وزن ورق‌های عرشه فولادی است.
چرا محاسبه وزن مخصوص ورق گالوانیزه عرشه فولادی اهمیت دارد؟
در پروژه‌های اجرایی، ضخامت واقعی ورق‌ها گاهی با عدد درج شده روی برچسب کارخانه متفاوت است. این اختلاف ممکن است به دلایل زیر رخ دهد:
- اختلاف در تنظیمات دستگاه رول‌فرمینگ
- تلرانس مجاز تولید طبق استاندارد ملی
- فرسایش تدریجی قالب‌های فرم‌دهی
- تغییر ضخامت در لبه‌ها یا آج‌ها
به همین دلیل، روشی مطمئن‌تر از اندازه‌گیری با کولیس، استفاده از محاسبه وزن واقعی ورق در واحد سطح است. اگر وزن تئوریک و وزن واقعی تطابق نداشته باشند، ورق از نظر ضخامت یا کیفیت پوشش باید بررسی مجدد شود.
فرمول محاسبه وزن مخصوص ورق گالوانیزه عرشه فولادی
فرمول اصلی برای محاسبه وزن به‌صورت زیر است:
وزن = طول × عرض × ضخامت × چگالی (۸۷۵۰ kg/m³)
اما در ورق‌های عرشه فولادی که دارای فرم ذوزنقه‌ای هستند، بخشی از عرض ورق به‌دلیل فرم‌دهی گام‌ها و همپوشانی از دست می‌رود.
بنابراین فرمول تجربی زیر دقت بیشتری دارد:
وزن هر مترمربع مفید = (عرض مفید × ضخامت × ۸۷۵۰) ÷ عرض ورق اولیه
که در آن:
- عرض ورق اولیه: ۱۲۵ سانتی‌متر
- عرض مفید پس از رول‌فرمینگ: حدود ۹۴ تا ۹۸ سانتی‌متر
- ضخامت ورق: معمولاً بین ۰.۷ تا ۱.۲۵ میلی‌متر
وزن هر متر مربع ورق عرشه فولادی چقدر است؟
وزن هر متر مربع ورق عرشه فولادی به ضخامت ورق، چگالی فولاد، عرض ورق اولیه و عرض مفید پس از فرمینگ بستگی دارد. به همین دلیل، نمی توان فقط با دانستن ضخامت، یک عدد ثابت برای وزن تمام ورق های عرشه فولادی اعلام کرد؛ زیرا شکل پروفیل و عرض پوشش مفید محصولات مختلف با یکدیگر تفاوت دارد.
برای محاسبات تقریبی، چگالی فولاد پایه حدود ۷۸۵۰ کیلوگرم بر متر مکعب در نظر گرفته می شود. به عنوان مثال، اگر ورق اولیه ۱۲۵ سانتی متر عرض داشته باشد و پس از فرمینگ عرض مفید آن حدود ۹۴ تا ۹۸ سانتی متر شود، وزن تقریبی هر متر مربع مفید به شکل زیر خواهد بود.
| ضخامت ورق | وزن تقریبی هر متر مربع مفید |
|---|---|
| ۰.۸ میلی متر | حدود ۸ تا ۸.۳۵ کیلوگرم |
| ۰.۹ میلی متر | حدود ۹ تا ۹.۴ کیلوگرم |
| ۱ میلی متر | حدود ۱۰ تا ۱۰.۴۵ کیلوگرم |
| ۱.۲۵ میلی متر | حدود ۱۲.۵ تا ۱۳.۰۵ کیلوگرم |
این اعداد تقریبی هستند و برای خرید یا کنترل پروژه باید عرض مفید واقعی پروفیل و مشخصات فنی تولیدکننده بررسی شود. هرچه ضخامت ورق بیشتر باشد، وزن هر متر مربع، هزینه خرید و ظرفیت نسبی ورق نیز افزایش پیدا می کند.
جدول وزن ورق عرشه فولادی ۰.۸، ۰.۹، ۱ و ۱.۲۵ میلی متر
جدول وزن ورق عرشه فولادی یکی از سریع ترین روش ها برای مقایسه ضخامت های پرکاربرد بازار است. وزن واقعی ورق علاوه بر ضخامت، تحت تاثیر عرض مفید بعد از رول فرمینگ قرار دارد؛ بنابراین دو ورق ۱ میلی متری با پروفیل های متفاوت ممکن است وزن یکسانی در هر متر مربع مفید نداشته باشند.
در جدول زیر وزن تقریبی با فرض ورق اولیه ۱۲۵ سانتی متر و عرض مفید حدود ۹۴ تا ۹۸ سانتی متر محاسبه شده است:
| ضخامت عرشه فولادی | وزن ورق صاف در هر متر مربع | وزن تقریبی هر متر مربع مفید عرشه |
|---|---|---|
| ۰.۸ میلی متر | ۶.۲۸ کیلوگرم | ۸ تا ۸.۳۵ کیلوگرم |
| ۰.۹ میلی متر | ۷.۰۷ کیلوگرم | ۹ تا ۹.۴ کیلوگرم |
| ۱ میلی متر | ۷.۸۵ کیلوگرم | ۱۰ تا ۱۰.۴۵ کیلوگرم |
| ۱.۲۵ میلی متر | ۹.۸۱ کیلوگرم | ۱۲.۵ تا ۱۳.۰۵ کیلوگرم |
تفاوت بین وزن ورق صاف و وزن هر متر مربع مفید به این دلیل است که در فرآیند فرمینگ، عرض پوشش ورق کاهش پیدا می کند. یعنی برای پوشاندن یک متر مربع سقف، مقدار بیشتری از عرض ورق اولیه مصرف می شود.
برای کنترل دقیق وزن ورق عرشه فولادی ۰.۸، ۰.۹، ۱ یا ۱.۲۵ میلی متر، بهتر است علاوه بر جدول، وزن واقعی شاخه تحویلی نیز اندازه گیری و با طول، عرض مفید و مشخصات سفارش مقایسه شود.
چگونه وزن ورق عرشه فولادی را محاسبه کنیم؟
برای محاسبه وزن ورق عرشه فولادی ابتدا باید مشخص شود منظور، وزن ورق صاف قبل از فرمینگ است یا وزن هر متر مربع مفید ورق عرشه پس از فرمینگ.
برای ورق صاف از رابطه زیر استفاده می شود:
وزن ورق = طول × عرض × ضخامت × چگالی فولاد
در این فرمول باید تمام ابعاد بر حسب متر وارد شوند و چگالی فولاد تقریبا ۷۸۵۰ کیلوگرم بر متر مکعب در نظر گرفته می شود.
برای مثال، وزن یک متر مربع ورق فولادی با ضخامت ۱ میلی متر:
۱ × ۱ × ۰.۰۰۱ × ۷۸۵۰ = ۷.۸۵ کیلوگرم
اما در ورق عرشه فولادی، پس از فرمینگ عرض مفید کاهش پیدا می کند. برای محاسبه وزن یک متر مربع مفید سقف می توان از رابطه زیر استفاده کرد:
وزن هر متر مربع مفید = ضخامت × چگالی فولاد × عرض ورق اولیه ÷ عرض مفید
برای مثال اگر ضخامت ورق ۰.۸ میلی متر، عرض اولیه ۱.۲۵ متر و عرض مفید پس از فرمینگ ۰.۹۵ متر باشد:
۰.۰۰۰۸ × ۷۸۵۰ × ۱.۲۵ ÷ ۰.۹۵ = حدود ۸.۲۶ کیلوگرم بر متر مربع
بنابراین برای محاسبه دقیق وزن عرشه فولادی، فقط ضخامت ورق کافی نیست و باید عرض مفید واقعی پروفیل نیز مشخص باشد. این روش می تواند برای کنترل وزن سفارش، مقایسه ضخامت ها و بررسی اولیه مطابقت ورق تحویلی با مشخصات فنی پروژه استفاده شود.
جدول وزن هر متر مربع ورق عرشه فولادی
| ضخامت ورق (میلی‌متر) | ارتفاع گام (سانتی‌متر) | عرض مفید (سانتی‌متر) | وزن هر متر مربع مفید (کیلوگرم) |
|---|---|---|---|
| 0.70 | 6 | 98 | 7.1 |
| 0.70 | 7.5 | 94 | 7.4 |
| 0.75 | 7.5 | 94 | 8.0 |
| 0.80 | 7.5 | 94 | 8.5 |
| 0.85 | 7.5 | 94 | 9.0 |
| 0.90 | 7.5 | 94 | 9.6 |
| 1.00 | 7.5 | 94 | 10.6 |
| 1.25 | 7.5 | 94 | 13.3 |
نکته: اگر ورق از جنس گالوالوم باشد (ترکیب آلومینیوم، روی و سیلیسیم)، وزن مخصوص آن حدود ۳٪ کمتر از گالوانیزه معمولی است ولی مقاومت به خوردگی آن تا ۳ برابر بیشتر می‌شود.
عوامل مؤثر بر وزن کل سقف عرشه فولادی
وزن سقف نهایی به جز ورق گالوانیزه، به مصالح مکمل بستگی دارد. ترکیب معمول مصالح در هر متر مربع سقف به صورت زیر است:
| مصالح | وزن واحد (کیلوگرم) | مقدار مصرف در هر متر مربع | وزن نهایی (کیلوگرم) |
|---|---|---|---|
| ورق عرشه فولادی | — | 1 m² | 8.5 |
| فلاشینگ | — | ۰.۵ متر | 0.4 |
| گلمیخ | — | ۲ عدد | 0.54 |
| میلگرد قطر ۸ مش‌بندی | — | شبکه ۳۰×۳۰ | 3.6 |
| بتن عیار ۳۵۰ (چگالی ۲۴۵۰) | — | 0.11 m³ | 270 |
| جمع کل سقف | ≈ 283 kg/m² |
به این ترتیب وزن مرده سقف عرشه فولادی حدود ۲۸۰ تا ۳۰۰ کیلوگرم بر متر مربع است و نسبت به سیستم‌های سنتی حدود ۳۰٪ سبک‌تر می‌باشد.
چگونه ضخامت واقعی ورق عرشه فولادی را از روی وزن کنترل کنیم؟
با توزین نمونه ورق و مقایسه آن با وزن تئوریک محاسبه‌شده می‌توان از صحت ضخامت و کیفیت پوشش اطمینان حاصل کرد.
مثلاً اگر ورق با ضخامت ۰.۸ میلی‌متر باید ۸.۵ کیلوگرم در هر متر مربع وزن داشته باشد و وزن واقعی ۷.۶ کیلوگرم اندازه‌گیری شود، به معنی آن است که ضخامت واقعی حدود ۰.۷۱ میلی‌متر است.
این نکته در خرید ورق از فروشندگان بسیار حیاتی است و تضمین‌کننده عدم افت مقاومت در دال بتنی است.
مقایسه فنی کارخانه‌های معتبر ورق گالوانیزه در ایران
۱. کارخانه هفت الماس قزوین
دارای ورق‌های SCG400 و SCG34 با استحکام کششی بالا و کیفیت سطح عالی.
مناسب برای مناطق خشک، نیمه‌مرطوب و ارتفاعات مرکزی ایران.
مزیت خاص این برند، تولید ورق گالوالوم با ترکیب شیمیایی زیر است:
۵۵٪ آلومینیوم، ۴۳.۵٪ روی، ۱.۵٪ سیلیسیم
که مقاومت به خوردگی را ۲ تا ۳ برابر افزایش می‌دهد.
۲. فولاد امیرکبیر کاشان
ورق‌های Hard Full این کارخانه از نظر مقاومت مکانیکی و کیفیت پوشش روی، در سطح بالایی قرار دارند.
انتخاب مناسب برای مناطق شمالی، جنوبی و مرطوب کشور، یا سازه‌هایی که سقف عرشه فولادی به شکل اکسپوز (نمایان) اجرا می‌شود.
نقش ورق گالوانیزه در عملکرد سقف عرشه فولادی
ورق عرشه فولادی در این سیستم چند وظیفه مهم دارد:
- قالب ماندگار بتن – نیازی به قالب چوبی یا زیرسازی موقت نیست.
- تقویت کششی دال – به ظرفیت خمشی کل سقف کمک می‌کند.
- افزایش فاصله تیرهای فرعی تا حدود ۳.۴ متر بدون شمع‌بندی.
- کاهش زمان و هزینه اجرا به دلیل سبک بودن و نصب سریع.
- افزایش مقاومت در برابر زلزله و آتش‌سوزی (در صورت طراحی استاندارد).
طبق مبحث دهم مقررات ملی ساختمان و آیین‌نامه طراحی سازه‌های فولادی AISC, اتصال ورق به تیر توسط گلمیخ جوش‌شده با دستگاه استودولدینگ الزامی است.
مثال اجرایی واقعی
در پروژه‌ای با دهانه تیرهای فرعی به طول ۲.۸ متر و ضخامت ورق ۰.۸ میلی‌متر:
- وزن ورق = ۸.۵ kg/m²
- بتن مصرفی = ۰.۱۱ m³ × ۲۴۵۰ = ۲۷۰ kg
- میلگرد و گلمیخ = ۴.۱ kg
- وزن کل سقف = ۲۸۲.۶ kg/m²
اگر همان پروژه با ضخامت ورق ۱.۰ mm اجرا شود، وزن سقف حدود ۳۰۰ kg/m² خواهد شد اما مقاومت خمشی سقف بیش از ۱۵٪ افزایش می‌یابد.
بنابراین انتخاب ضخامت ورق باید بین نیاز سازه‌ای و بهینه اقتصادی تعادل برقرار کند.
جمع بندی نهایی
وزن مخصوص ورق گالوانیزه عرشه فولادی فقط به ضخامت آن وابسته نیست و عواملی مانند عرض اولیه، عرض مفید پس از فرمینگ و مشخصات پروفیل نیز در وزن نهایی هر متر مربع تاثیر دارند. برای محاسبات اولیه می توان چگالی فولاد را حدود ۷۸۵۰ کیلوگرم بر متر مکعب در نظر گرفت و سپس با استفاده از ضخامت و ابعاد واقعی ورق، وزن آن را محاسبه کرد.
به طور کلی با افزایش ضخامت از ۰.۸ به ۰.۹، ۱ و ۱.۲۵ میلی متر، وزن هر متر مربع عرشه فولادی نیز افزایش پیدا می کند. با این حال، انتخاب ضخامت نباید فقط براساس وزن یا قیمت انجام شود و لازم است دهانه، نوع فرمینگ، بارهای اجرایی و جدول بار همان محصول نیز بررسی شوند.
اگر هدف شما کنترل ورق تحویلی است، بهترین روش این است که وزن واقعی شاخه یا نمونه ورق را با وزن تئوری محاسبه شده مقایسه کنید و در کنار آن ضخامت واقعی و مدارک فنی محصول را نیز بررسی کنید. این کار می تواند از خرید ورق با ضخامت کمتر از مقدار سفارش داده شده و خطا در برآورد وزن سقف جلوگیری کند.
سوالات متداول درباره وزن مخصوص ورق گالوانیزه عرشه فولادی
۱- وزن مخصوص ورق گالوانیزه چند است؟
حدود ۸۷۵۰ کیلوگرم بر متر مکعب. این مقدار پایه همه محاسبات وزن ورق است.
۲- ضخامت استاندارد ورق‌های عرشه فولادی چقدر است؟
بین ۰.۷ تا ۱.۲۵ میلی‌متر بسته به نوع پروژه، دهانه تیرها و نیاز مقاومت خمشی.
۳- آیا گالوالوم جایگزین گالوانیزه است؟
بله، در محیط‌های بسیار مرطوب یا صنعتی گالوالوم دوام بیشتری دارد؛ وزن کمی پایین‌تر ولی مقاومت خوردگی بالاتر دارد.
۴- آیا وزن سقف عرشه فولادی بیشتر از تیرچه‌بلوک است؟
خیر؛ سقف عرشه فولادی حدود ۲۸۰–۳۰۰ kg/m² وزن دارد، در حالی‌که تیرچه‌بلوک معمولی بیش از ۳۸۰–۴۲۰ kg/m² است.
۵- بهترین برند ورق گالوانیزه برای سازه‌های بزرگ چیست؟
برای مقاومت و یکنواختی سطح، هفت الماس قزوین و امیرکبیر کاشان دو گزینه برتر هستند.
